Gdy drzewo nadal zasłania
Warto od razu odrzucić najczęstsze złudzenie: większa czasza nie zastąpi widoku. Zbierze więcej sygnału i poprawi odporność na tłumienie przez deszcz, a przy częściowym zasłonięciu czaszy może pomóc, bo większa powierzchnia oznacza większy udział powierzchni niezasłoniętej. Jeśli jednak korona stoi w wiązce, żadna średnica nie naprawi odbioru, a jedynie przesunie granicę, przy której obraz zaczyna się sypać.
Podobnie jest ze wzmacniaczem. Wzmacniacz podnosi poziom sygnału razem z szumem i nie odtworzy informacji, której nie ma. W torze satelitarnym zyskuje się na tym niewiele, a łatwo doprowadzić do przesterowania. Prawdziwe rozwiązania są trzy: podnieść antenę, przenieść ją w miejsce z widokiem albo ograniczyć przeszkodę. Jeśli drzewo rośnie na Twojej działce, przycięcie korony bywa najtańszym rozwiązaniem. Jeśli nie, pozostaje szukać innego miejsca.
Osobną sprawą jest sezonowość. Zdarza się, że zimą odbiór jest bez zarzutu, a latem znika, bo liście zawierają wodę i pochłaniają fale w paśmie satelitarnym. Taki układ oznacza, że korona jest dokładnie na drodze sygnału i że problem będzie się powtarzał. Antena ustawiona „na styk”, bez żadnego zapasu jakości, wysypie się także podczas ulewy. W pomiarach propagacyjnych w paśmie 12 GHz tłumienie przy deszczu o natężeniu 5 mm/h wynosiło około 1 dB, przy 10 mm/h około 2 dB, a podczas bardzo silnej burzy zdarzały się na krótko spadki przekraczające 20 dB. Dlatego operatorzy często zalecają czasze o średnicy co najmniej 80 cm, nawet gdy mniejsza „łapie” sygnał.
Czy antena naziemna jest mniej wrażliwa na drzewa
Tak, jest wyraźnie mniej wrażliwa, ale nie jest odporna. Przyczyna leży w częstotliwości. Telewizja naziemna w Polsce nadawana jest głównie w paśmie 470–694 MHz, czyli fale o długości kilkudziesięciu centymetrów. Sygnał satelitarny to pasmo około 10,7–12,75 GHz, a więc fale wielokrotnie krótsze. Tłumienie w koronie drzewa rośnie z częstotliwością, i to widać w pomiarach.
W opracowaniach naukowych i w zaleceniach ITU-R dotyczących tłumienia przez roślinność podaje się średnio około 10–11 dB na jedno drzewo w zakresie UHF i L oraz około 23 dB w wyższym zakresie, przy wartościach rzędu 1–2 dB na metr korony dla częstotliwości 1–4 GHz i 2,5–4,5 dB na metr w okolicach 20 GHz. Liście zwiększają tłumienie o około 35% w UHF, a w wyższych zakresach dwu– lub trzykrotnie. Do tego dochodzi geometria. Dla anteny naziemnej liczy się przede wszystkim strefa Fresnela wokół linii do nadajnika, a niepełne jej prześwietlenie kosztuje kilka dB. Dla anteny satelitarnej potrzebna jest w praktyce czysta apertura skierowana nisko nad horyzont, a przeszkoda wchodząca w tę aperturę potrafi zabrać kilkanaście dB.
| Cecha | Antena satelitarna | Antena naziemna |
|---|
| Pasmo | 10,7–12,75 GHz | 470–694 MHz |
| Tłumienie przez koronę | kilka razy większe | wyraźnie mniejsze |
| Wrażliwość na mokre liście | duża | mniejsza |
| Znaczenie widoku | konieczny wolny korytarz do satelity | ważny, ale fala częściowo omija przeszkody |
Z tego nie wynika, że antena naziemna działa wszędzie. Las, wzniesienie i budynek obok nadal tłumią sygnał, a odległość do nadajnika ma znaczenie. Wniosek praktyczny jest jednak taki, że w miejscu, gdzie satelita jest zasłonięty, antena naziemna ma realnie większe szanse. To dobre uzupełnienie instalacji, ale nie zamiennik tych samych kanałów.
Trzy sposoby dołożenia anteny naziemnej
Najprostszy wariant to osobny przewód od anteny naziemnej do telewizora lub dekodera z tunerem DVB-T2. Nie wymaga żadnych sumatorów, nie wprowadza dodatkowych strat i najłatwiej go zdiagnozować, gdy coś przestanie działać. Wadą jest drugi kabel na elewacji i drugie przejście przez ścianę.